Frankie Manning Kimdir? Lindy Hop'un Elçisi

Frankie Manning (1914-2009), Lindy Hop tarihinin en önemli dansçı ve koreograflarından biridir. Otobiyografisinin adı onu en iyi anlatan ifadeyi taşır: "Ambassador of Lindy Hop", yani Lindy Hop'un Elçisi.

Lindy Hop tek bir kişinin buluşu değildir. Dans, 1920'lerin sonunda Harlem'de, Afro-Amerikan topluluğun içinde ve dans pistlerinde birlikte gelişti; adını da dönemin tanınmış dansçısı "Shorty George" Snowden'a borçludur. Frankie Manning bu topluluğun içinden çıktı ve dansın hem ilk altın çağında hem de yıllar sonraki yeniden doğuşunda belirleyici bir rol oynadı.

Bu yazıda Manning'in Savoy Ballroom'dan dünya sahnelerine uzanan hayatını anlatıyoruz.

Harlem ve Savoy Ballroom

Frankie Manning 26 Mayıs 1914'te Florida'nın Jacksonville şehrinde doğdu. Üç yaşındayken ailesiyle Harlem'e taşındı ve dansla burada büyüdü.

1933'te, Harlem'in ünlü dans salonu Savoy Ballroom'a gitmeye başladı. Savoy, dönemin en iyi orkestralarının çaldığı, pistinde her akşam yüzlerce kişinin dans ettiği bir salondu. Salonun en iyi dansçılarının toplandığı köşe "Cats' Corner" olarak biliniyordu; Manning kısa sürede burada dans eden isimlerden biri hâline geldi.

Lindy Hop'u yaratan ortam tam olarak buydu: Harlem'in siyah dansçıları, canlı swing müziği ve her gece dans edilen bir pist. Manning de dansı bir okulda değil, bu pistte öğrendi.

Whitey's Lindy Hoppers

1934'te Herbert "Whitey" White, Savoy'un en iyi dansçılarından kurduğu profesyonel grup Whitey's Lindy Hoppers'a Manning'i davet etti.

Manning grubun fiilî koreografı hâline geldi ve Lindy Hop tarihindeki ilk toplu (senkronize) rutinleri bu grup için hazırladı. O güne kadar çiftlerin kendi başına dans ettiği Lindy Hop, böylece sahnede birlikte hareket eden bir topluluk dansına da dönüştü.

Grup Amerika'yı ve dünyayı dolaştı; Ella Fitzgerald, Duke Ellington ve Count Basie gibi isimlerle aynı sahneleri paylaştı. 1937'de Londra'da Kral VI. George'un huzurunda sahne aldılar.

Whitey's Lindy Hoppers dönemin filmlerinde de yer aldı. Manning'in göründüğü yapımlar arasında Marx Kardeşler'in A Day at the Races (1937) filmi, Radio City Revels (1938), Hellzapoppin' (1941) ve Duke Ellington'ın müziğiyle çekilen Hot Chocolate (1941) sayılabilir. Hellzapoppin'deki Lindy Hop sahnesi, bugün hâlâ dansın en bilinen film kaydı olarak gösterilir.

1935: İlk air step

Manning'in en bilinen katkısı, 1935'te Savoy Ballroom'daki bir dans yarışmasında geldi.

Partneri Frieda Washington'la sırt sırta kenetlendi ve onu kendi üzerinden takla attırarak önüne indirdi. İki dansçının ayaklarının yerden kesildiği bu tür akrobatik hareketlere air step denir; Manning ile Washington'ın yaptığı, bir Lindy Hop yarışmasında kaydedilen ilk air step kabul edilir.

O anın müziği de kayıtlara geçti: Chick Webb orkestrası, Manning'in isteği üzerine "Down South Camp Meeting" çalıyordu.

Air step kısa sürede Lindy Hop'un gösteri tarafının simgesi hâline geldi ve bugün de yarışmalarda ve sahne gösterilerinde yaşamaya devam ediyor.

Stili değiştiren fikirler

Manning'in katkısı akrobasiyle sınırlı değildi. Amerikan Ulusal Sanat Fonu (NEA), onu üç yenilikle anar:

• Yere doğru eğilen, yatay bir dans duruşu. Dik ve resmî balo duruşunun yerine, müziğin enerjisini yansıtan daha serbest bir beden kullanımı getirdi.

• Müzikle birlikte aniden durulan "freeze" ve "stop" anları.

• Senkronize toplu rutinler; yani birden fazla çiftin aynı koreografiyi birlikte dans etmesi.

Bu fikirlerin izleri, bugün dünyanın herhangi bir yerindeki bir Lindy Hop dersinde hâlâ görülebilir.

Savaş, Congaroo Dancers ve posta yılları

1943'te orduya alındı; İkinci Dünya Savaşı'nda Yeni Gine, Filipinler ve Japonya'da görev yaptı.

Savaştan dönünce 1947'de kendi grubu Congaroo Dancers'ı kurdu. Grup New York'taki Roxy Theatre'da sahneye çıktı ve 1955'e kadar çalıştı. Ancak 1950'lerde popüler müzik değişiyor, büyük orkestralar dağılıyor ve swing dansına talep azalıyordu.

Aynı yıl Manning dansı bıraktı ve Amerikan posta idaresinde çalışmaya başladı. 1987'de emekli olana kadar, otuz yılı aşkın süre burada çalıştı. Lindy Hop'un en büyük isimlerinden biri, on yıllar boyunca dans sahnesinden uzak bir hayat sürdürdü.

1986: Dansa dönüş

1980'lerde swing dansına ilgi yeniden canlanmaya başladı. Eski film kayıtlarını izleyerek dansı öğrenmeye çalışan yeni kuşak dansçılar, o kayıtlardaki isimlerin izini sürüyordu.

1986'da iki dansçı Manning'e ulaştı ve kendilerine ders vermesini istedi. Manning kabul etti. Bu buluşma, yalnızca onun hayatını değil, Lindy Hop'un dünyadaki seyrini değiştirdi.

Yetmişli yaşlarında ikinci bir kariyere başladı. Dünyayı dolaşarak ders verdi, New York Swing Dance Society'nin koreografı oldu ve dansın tarihini kendi yaşamış biri olarak anlattı.

1989'da Broadway müzikali Black and Blue'nun koreografisiyle, Cholly Atkins, Henry LeTang ve Fayard Nicholas'la birlikte Tony Ödülü kazandı. Spike Lee'nin Malcolm X (1992) filminin dans sahnelerine katkıda bulundu. 1994'te NEA koreografi bursunu, 2000'de ise ABD'nin geleneksel sanatlar alanındaki en yüksek onuru olan NEA National Heritage Fellowship'i aldı.

2007'de, dans tarihçisi Cynthia R. Millman'la birlikte yazdığı otobiyografisi yayımlandı: Frankie Manning: Ambassador of Lindy Hop.

Mirası

Frankie Manning, 95. doğum gününe bir ay kala, 27 Nisan 2009'da New York'ta hayatını kaybetti.

Doğum günü için planlanan Frankie 95 kutlaması, 33 ülkeden iki bini aşkın dansçının katıldığı bir anma etkinliğine dönüştü ve geliriyle Frankie Manning Foundation kuruldu. 2014'teki Frankie 100 etkinliğinde ise doğum günü olan 26 Mayıs, Dünya Lindy Hop Günü ilan edildi.

Bugün dünyanın her yerinde dansçılar 26 Mayıs'ta onun adını anıyor; derslerde öğretilen pek çok hareket, rutin ve sahne geleneği onun çalışmalarına dayanıyor.

Sık sorulan sorular

Frankie Manning Lindy Hop'u mu icat etti?

Hayır. Lindy Hop, Harlem'de bir topluluğun içinde gelişti; tek bir yaratıcısı yoktur.

Manning bu topluluğun en etkili dansçı ve koreograflarından biriydi. İlk air step, yatay duruş ve senkronize toplu rutinler onun bilinen katkılarıdır.

Air step nedir?

Partnerlerden birinin ya da her ikisinin ayaklarının yerden kesildiği akrobatik harekete air step denir.

Air stepler gösteri ve yarışma ortamında gelişmiştir; sosyal dans pistinden çok sahnede ve jam çemberlerinde görülür.

Frankie Manning'i nerede izleyebilirim?

En bilinen kaydı, Hellzapoppin' (1941) filmindeki Lindy Hop sahnesidir. Whitey's Lindy Hoppers'ın diğer film kayıtları da çevrimiçi olarak bulunabilir.

Hayatını kendi anlatımıyla okumak isterseniz otobiyografisi Frankie Manning: Ambassador of Lindy Hop'a bakabilirsiniz.

"Lindy Hop'un Elçisi" ifadesi nereden geliyor?

Bu ifade, Manning'in otobiyografisinin adıdır: Ambassador of Lindy Hop.

Dansa döndüğü 1986'dan ölümüne kadar geçen yirmi yılı aşkın sürede dünyayı dolaşarak ders vermesi, dansı ve kültürünü yeni kuşaklara taşıması nedeniyle bu ifadeyle anılır.

Swing Planet'te Lindy Hop

Swing Planet'in Şişli Bomonti ve Kadıköy stüdyolarında Lindy Hop ve Solo Jazz dersleri düzenliyoruz. Derslerde adımların yanında, bu yazıda anlattığımız swing dans kültürü ve müziğiyle de tanışırsınız.

Dansın kökenini merak ediyorsanız Swing Dansı Nedir? Lindy Hop ve Solo Jazz yazımızı, hangi dansla başlayacağınıza karar veremiyorsanız Lindy Hop mu Solo Jazz mı? Hangisiyle Başlamalı? yazımızı okuyabilirsiniz.

Güncel başlangıç sınıfları için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Kaynaklar

• Frankie Manning Foundation: Frankie's Bio

• National Endowment for the Arts: Frankie Manning (NEA National Heritage Fellowship, 2000)

• Frankie Manning ve Cynthia R. Millman, Frankie Manning: Ambassador of Lindy Hop (Temple University Press, 2007)

• FrankieManning.com

• World Lindy Hop Day